ul. Daszyńskiego 12, 59-900 Zgorzelec
tel: (0-75) 77 54 616
http://www.euroopera.org
Stowarzyszenie:
Wiedza:
Via Regia - Sieć
Michał Zarębski
Sieć
VIA REGIA pokazuje nam, że aktywne i świadome obcowanie z materialnym i kulturalnym bogactwem drogi, jej historią i rzeczywistością oraz jej symboliką, ma ogromne znaczenie gospodarcze, turystyczne i kulturalne.
VIA REGIA jest także współczynnkiem politycznym. "Weimarski trójkąt" przypomina spotkanie ministra zagranicznego Rolanda Dumase (Francja), Hansa Dietricha Gensehera (Niemiecko) i Krzysztofa Skubiszewskiego (Polska) z 28. sierpnia 1991 w Weimarze. Stało się jasne, ze te trzy państwa mogą i powinny pracować dla wspólnych interesów swoich państw w ramach przyszłości Europy. W celu wzmocnienia wspólnoty francusko-niemiecko-polskiej, która miałaby być motorem europejskiej integracji, potrzebna jest wyważona i intensywna komunikacja. W tej konstelacji, ze względu na historię, interesy polityczne oraz położenie geograficzne przypada Niemcom szczególna rola, którą można porównać do mostu łączącego Zachód ze Wschodem. Przy tym ważne jest to, żeby o istnieniu tej współpracy wiedzieli także obywatele i aby uświadomili sobie korzyści narodowe, regionalne, komunalne i osobiste płynące z partnerstwa.
Ważne są słowa Erharda Buska, prezesa Instytutu Dunajskiego obszaru i środkowej Europy:
"Między rokiem 1945 i 1989 Europa faktycznie nie istniała. Demokratyczna zachodnia część była połączona przez Atlantyk z USA i od nich zależna, wschodnia zaś część znajdowała się pod wpływem i panowaniem ZSRR. W roku 1989 została nam zwrócona szansa Europy jako jednego kontynentu z całą swoją różnorodnością, którą trzeba wykorzystać. I tu zmienia się jakość zjednoczenia Europy. Europa ma jeszcze jedną szansę stać się Europą. Ale to przesuwa znaczenie z ekonomiki na kulturę, do właściwej istoty kontynentu."
Nowa inicjatywa, rozbudowy w tym duchu idei VIA REGIA może umacniać się, powołując na liczne inicjatywy, które powstały już parę lat temu.
W roku 1990 odbyła się w ramach 750-lecia targów frankfurckich wystawa" DROGA - historia i współczesność drogi handlowej". Ta wystawa była przygotowana już w roku 1988 jak wspólny projekt Instytutu Kulturalnej Antropologii i Europskiej Etnologii przy Universytecie Johanna-Wolfganga-Goethego. Wystawa ta gościła na trasie VIA REGIA między Frankfurtem i Lipskiem, wzbogacona dwuczęściowym katalogiem, który jest ciągle najbogatszym zbiorem materiałów związanych z historią VIA REGIA na tym odcinku.
W tym samym roku, jeszcze za czasów NDR, w Zgorzelcu, zostało założone stowarzyszenie VIA REGIA - centrum spotkania. Dzisiaj działa ono jako przedstawiciel biura kultury Görlitz/ Zgorzelec przede wszystkim w zakresie współpracy z partnerami niemiecko-polskiego obszaru granicznego.
Od roku 1992 Europejskie Centrum Kultury i Informacji w Turyngii (EKT) wydaje czasopismo VIA REGIA - gazetę międzynarodowej komunikacji kultury. Do tej pory pojawiło się 71 egzemplarzy. EKT zrealizowało wiele międzynarodowych projektów kulturalnych w duchu idei VIA REGIA jako miejsca międzynarodowej komunikacji, otwartości na świat, tolerancji i twórczości.
1996 - VIA REGIA'96 - SPOTKANIE Z FRANCJĄ
1997 - VIA REGIA'97 - SPOJRZENIE NA WSCHÓD
1998 - VIA REGIA'98 - DROGI PRZEZ EUROPĘ
1999 - VIA REGIA'99 - EUROPA JEST RODZAJU ŻEŃSKIEGO
2000 - VIA REGIA 2000 - METAMORFOZY
2001 - VIA REGIA 1 - DROGA ŻYCIA
Oprócz tego zorganizowane zostały wystawy fotografii i dokumentów historycznych:
1997 - VIA REGIA - Królewska albo wysoka droga: z zachodu na wschód Europy
1998 - VIA REGIA - Królewska albo wysoka droga: impresjonizm w Turyngii, Kamen Pawlow
1999 - VIA REGIA - Droga Goethego między Frankfurtem a Lipskiem
1998 zostało założone stowarzyszenie VIA REGIA - Kultura dla Europy z siedzibą w Erfurcie.
Poza tym istnieją różne wspólnoty i organizacje aktywnie działające różnorodnie w myśl idei VIA REGIA: w Königshain pracuje wspólnota VIA REGIA - Wspólnota do badań drogi królewskiej, w założonej wspólnocie w Königsbrück i w okolicach powstał model projektu budowy VIA REGIA, miasto Wasserburg Ollendorf/zamek Lobra organizuje od roku 1998 projekty artystyczne, od roku 1996 w mieście europejskim Görlitz/Zgorzelec odbywają się projekty teatru ulicznego VIAthea, wychodzące z tradycji tej drogi, agencja marketingowa "Zeitreisen" (Berlin) planuje VIA REGIA-events biuro podróży "Erlebnisreisen" (Rostock) i "Historicus" (Jena) proponują wycieczki z tematyką VIA REGIA, oddział projektów dla młodzieży ewangelickiej parafii w Dreźnie przygotowuje wzdłuż historycznej VIA REGIA w Saksonii, Saksonii-Anhalt i Turyngii ekumeniczną trasę pielgrzymkową, nawiązującą do tradycji drogi św. Jakuba, która miałaby prowadzić z Görlitz do Erfurtu, w wielu szkołach są opracowywane mniej lub więcej obszerne projekty badające odcinki VIA REGIA, najbardziej zaangażowana jest szkoła średnia Markerdorf, Bauhaus-Universytet w Weimarze, Fakultet Europejskiej Urbanistyki powołał do życia projekt studencki "VIA REGIA - ożywienie drogi historycznej", Stacja telewizyjna ARD pokazuje programy i projekty związane z tematem VIA REGIA;
Ważnym impulsem do dalszej pracy i pogłębiania idei VIA REGIA były:
Kongres VIA REGIA, Droga wysoka - europejska "Droga królewska" w roku 2002, zorganizowany z inicjatywy prof dr. Hansa Dietra Blanka (Drezno) w prostorach institutu politiky komunalnej w Saksonii, za uczestnictwa ministra Horsta Rasche i propozycja do założenia krajowych wspólnot VIA REGIA - spotkania, które między innymi będą miejscem koordynacji i giełdą kontaktową dla regionalnych i międzynarodowych interesów VIA REGIA. Wspólnota Saksonia została już założona.
Tym praktycznie rozpoczęła się nieoficjalna budowa sieci projektu VIA REGIA. W dniu 07.03.2003 w Erfurcie, w ramach wspólnoty VIA REGIA - Kultura dla Europy, została założona rada "Sieć VIA REGIA".
Jeśli sobie uświadomimy fakt, że również historyczna VIA REGIA zmieniała przez wieki swą trasę, że dzięki rozszerzeniu połączeń transportowych VIA REGIA przez kolej i sieć autostrad, były do europejskiej zachodnio-wschodniej magistrali przyłączone nowe miejsca, a weźmiemy pod uwagę i fakt, że uczeni badający starą drogę odkryli więcej dróg handlowych łączących regiony Europy Środkowej z podobnymi nazwami, będzie to miało znaczący wpływ na dalszy rozwój idei VIA REGIA. Przykładem może być droga handlowa z Bremy do Brug, która była nazwana "strata regia" i droga ze Szczecina do Berlina/Magdeburgu, która nosiła nazwę "regia via". Badacz z Czeskiego Krumlowa udowadnia, że u podnóża tego grodu biegła w średniowieczu tak samo nazwana droga, która miała wielkie znaczenie, ponieważ łączyła ligursko-toskańskie wybrzeże z Niziną Emilską. W XVIII i XIX wieku podróżowały po tej drodze wybitni przedstawiciele Włoch i Europy. W związku z tym są dzisiaj niektóre części trasy znowu odnowione, oznaczone i otwarte dla ruchu turystycznego.
W ciągu wieków była jednak nazwą VIA REGIA czyli Wysoka lub Królewska Droga nazywana przede wszystkim wschodnio-zachodnia magistrala z Paryża do Kijowa.
Nawiązanie na częste zmiany trasy w historii, podobieństwa czy pokrewieństwo nazwy z innymi drogami europejskimi a także częste używanie nazwy w znaczeniu przenośnym (Zygmunt Freud: "Via Regia jest snem w nieświadomości", Werner Stange: "Metodą oceny Via Regia jest obserwacja"...) mają nas prowadzić do przekonania, że przyszła sieć Via Regia powinna zostać stale otwartą, zbudowaną na odpowiedzialności i inicjatywie równoprawnych partnerów, decentralizowaną strukturą, co w dzisiejszym świecie technologii informacyjnych będzie efektywniejsze, niż zcentralizowana forma organizacyjna.
Interesującym zadaniem będzie współpraca całej sieci, prowadząca do znaczących efektów gospodarczych, bez osobnego propagowania poszczególnych fragmentów.
(M.Z. na pdst. http://www.via-regia.org/pojekt/)
Via Regia