ul. Daszyńskiego 12, 59-900 Zgorzelec
tel: (0-75) 77 54 616
http://www.euroopera.org
Stowarzyszenie:
Wiedza:
Izba Jakuba Boehme - Romantycy
Polskie Stowarzyszenie EUROOPERA
7. Boehme a polscy romantycy
Adam Mickiewicz (1798-1855), największy poeta polski, twórca polskiego romantyzmu, bojownik o narodowe wyzwolenie. Podniósł narodową poezję do rangi religijnego kultu. W cierpieniu narodu polskiego widział misję historyczną (mesjanizm).
Juliusz Słowacki (1809-1849), największy obok Mickiewicza poeta polskiego romantyzmu, twórca polskiego dramatu romantycznego, nowator w zakresie środków artystycznych. W swych utworach poruszał problemy jednostki i historii oraz tematykę walk narodowo-wyzwoleńczych.
Wpływ Jakuba Boehme na polskich romantyków
Adam Mickiewicz zetknął się z filozofią Jakuba Böhme po raz pierwszy podczas swego pobytu w Petersburgu w 1824 roku dzięki martynizmowi (patrz tablica nr 2). Świadectwem zainteresowania się Mickiewicza myślą J. Böhmego są powstałe w latach 1833/1834 Zdania i uwagi z dzieł J. Böhmego, Anioła Ślązaka i Saint-Martina" - poetyckie parafrazy maksym moralnych zaczerpniętych z utworów myślicieli mistycznych. W notatkach Mickiewicza znajduje się również fragment Aurory przepisany przez poetę w języku niemieckim.
Do Böhmego powrócił Mickiewicz pod koniec 1853 roku dyktując Armandowi Lévy'emu po francusku uwagi, w których zaznajamia w ogólnych zarysach z nauką Böhmego. Nie jest to opracowanie naukowe, całościowe, lecz subiektywne przedstawienie tych elementów systemu filozoficznego Böhmego, które dla Mickiewicza były szczególnie znaczące. Poeta koncentruje się na poglądach Böhmego dotyczących genesis, pomijając "prawo przeciwstawności i pogodzenia pierwiastków sobie przeciwnych". Powyższa praca w tłumaczeniu Piotra Chmielowskiego na język polski - wydana została przez Stowarzyszenie Euroopera, jako dodatek do polskiej edycji Aurory w roku 1999.
Również w twórczości Juliusza Słowackiego możemy odnaleźć echa filozofii Jakuba Böhmego, choć nazwisko filozofa nie pojawia się w tekście poety. Nie wykluczone, że Słowacki znał poglądy Böhmego tylko z drugiej ręki, za pośrednictwem któregoś z jego francuskich popularyzatorów. Odczytanie jednak filozofii Böhmego idzie u niego w podobnym kierunku, co odczytanie go przez filozofów niemieckich XIX wieku: Hegla, Schellinga i innych.
Druga wersja utworu J. Słowackiego Genesis z Ducha zawiera pomysły zastanawiająco zbieżne z tymi, które znajdujemy w Aurorze i w De Signatura Rerum Böhmego. Jest to koncepcja rozwoju natury w walce, w nieustannym ścieraniu się sprzecznych sił, w cierpieniu, w męce, którą Böhme nazywa "Qual".
O ile Mickiewicza interesował u Böhmego stosunek Boga i natury, genesis, upadek człowieka, drogi do jego uzdrowienia i swoista chrystologia, dla Słowackiego ważniejsza się wydaje myśl Böhmego o woli jako mocy twórczej zawartej w Słowie, o języku bytu i sposobach jego lektury. Sformułowanie Böhmego "sygnatura lub forma nie jest duchem, lecz ciałem ducha" mogło stanąć u podstaw filozofii genezyjskiej Słowackiego.
Izba Jakuna Boehme